به گزارش افق فلزات؛ با وجود برخی نشانههای دیپلماتیک مبنی بر احتمال کاهش تنشها در اطراف آبراه راهبردی تنگه هرمز، واقعیتهای میدانی در حوزه تجارت فولاد و مواد اولیه حاکی از تداوم بیثباتی عمیق است. فعالان بازار گزارش میدهند که جابهجایی کشتیهای مرتبط با محمولههای معدنی ایران همچنان با محدودیتهای عملیاتی مستقیم و مداخلات نظامی روبهروست؛ وضعیتی که نه تنها ریسک حمل محمولههای فله را به اوج رسانده، بلکه اعتماد خریداران آسیایی را نیز بیش از پیش سلب کرده است. این در حالی است که زنجیره تأمین فولاد، علی رغم گفتوگوهای سیاسی میان واشنگتن و پکن، هنوز هیچ بهبود ملموسی را در مدیریت بار مشاهده نمیکند.
دیدارهای اخیر میان «دونالد ترامپ» و «شی جینپینگ» انتظاراتی را برای تثبیت شرایط کشتیرانی در تنگه هرمز و بازگشت تدریجی تردد آزاد دریایی ایجاد کرده بود. در همین راستا، «جیمسون گریر»، نماینده تجاری آمریکا، پس از این دیدارها در گفتگو با بلومبرگ تأکید کرد: «برای چین بسیار حیاتی است که تنگه هرمز باز بماند؛ آن هم بدون اخذ عوارض و بدون کنترل نظامی.» موضعی که با خواستههای مکرر پکن برای تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی و جریان کالاهای پایه همسو به نظر میرسید، اما در عمل، فاصله میان میز مذاکره تا آبهای خلیج فارس همچنان زیاد است.
دو کشتی فلهبر پاناماکس به نامهای «Ocean Molica» و «Eileen» که هر یک حامل حدود ۷۰ هزار تن گندله سنگآهن ایران بودند، در ۱۴ مه هنگام عبور از آبراههای منطقهای با مداخله مستقیم نیروی دریایی آمریکا متوقف شدند. گزارشها حاکی از آن است که این کشتیها ابتدا از نزدیکی خورفکان حرکت خود را آغاز کرده بودند، اما پس از این مداخله و هماهنگیهای بعدی با فرماندهی نیروی دریایی سپاه، مسیر آنها به سمت «صحار» عمان تغییر یافت. دادههای رهگیری AIS تایید میکند که هر دو کشتی هماکنون در دریای عمان متوقف شدهاند و یک منبع آگاه به متال اکسپرت اعلام کرده است که این کشتیها همچنان در محاصره بوده و موفق به عبور نشدهاند.
این بحران در حالی تشدید میشود که هفته گذشته نیز کشتی فلهبر «JIAXIN» با پرچم هنگکنگ و محموله ۵۵ هزار تنی گندله، با دستور نیروی دریایی آمریکا مجبور به بازگشت به بندرعباس شده بود. تکرار این حوادث باعث شده تا خریداران چینی در قبال ثبت سفارشهای جدید برای محصولات ایرانی، بهویژه در بخش گندله و سنگآهن، با احتیاط مفرط عمل کنند. در فضای کنونی، اگرچه جابهجاییهای محدودی همچنان انجام میشود، اما تجارت مواد اولیه ایران عملاً چندپاره و بهشدت غیرقابل پیشبینی باقی مانده است؛ وضعیتی که نشان میدهد تا رسیدن به یک تضمین پایدار، سایه نااطمینانی بر سر صادرات معدنی ایران سنگینی خواهد کرد.
گزارشهای راهبردی واصله از نمایندگیهای دیپلماتیک ایران نشان میدهد که بازار جهانی فلزات رنگین پس از حوادث اخیر در منطقه خلیج فارس، با یک چرخش تاریخی به سمت قاره آفریقا در حال تغییر مسیر است.
در پی اختلالات گسترده در خطوط تولید کارخانههای بزرگ آلومینیوم در بحرین و امارات متحده عربی، تولید و صادرات بیش از ۳.۵ میلیون تن شمش آلومینیوم (معادل ۹ درصد تولید کل جهان) متوقف شده است. این بحران که منجر به انجماد فلز در مدارهای ذوب شرکتهای بزرگی همچون EGA امارات و آلبا بحرین شده، قیمت آلومینیوم را در بورس فلزات لندن (LME) به مرز بیسابقه ۴۰۰۰ دلار در هر تن نزدیک کرده است.
ظهور آفریقا به عنوان قطب جدید تامین آلومینیوم غیرچینی
گزارشهای ارسالی از سفارت ایران در ساحل عاج حاکی از آن است که با خروج رقبای حاشیه خلیج فارس از گردونه رقابت، نگاه صنایع بزرگ جهان برای تامین مواد اولیه به قاره آفریقا معطوف شده است. این قاره با دارا بودن ۲۹ درصد از ذخایر بوکسیت جهان (بهویژه در کشور گینه)، اکنون در موقعیتی استثنایی برای ارتقای جایگاه خود در زنجیره ارزش این صنعت قرار گرفته است.
بحران انرژی پاشنه آشیل قاره سیاه
علیرغم پتانسیل بالای آفریقا، این گزارش بر یک چالش اساسی تاکید دارد: «فقدان برق پایدار و ارزان». در حالی که تقاضای جهانی برای آلومینیوم غیرچینی به شدت افزایش یافته، کارخانههای بزرگی در موزامبیک، غنا و مصر به دلیل خشکسالی و ضعف شبکههای برق با بخشی از ظرفیت خود فعالیت میکنند. با این حال، سرمایهگذاریهای جدید ۱.۳ میلیارد دلاری در نیجریه و پروژههای مشترک با چین در گینه، نشاندهنده عزم این قاره برای تبدیل شدن به تولیدکننده شمش به جای صادرکننده سنگ معدن است.
مزیت آلومینیوم سبز در بازارهای اروپایی
یکی از نکات کلیدی این گزارش، مزیت رقابتی آفریقا در سال ۲۰۲۶ به دلیل اجرای «مکانیسم تعدیل مرز کربن اتحادیه اروپا» است. آلومینیوم تولید شده در آفریقا با استفاده از انرژیهای برقآبی، مشمول مالیات کربن صفر خواهد بود که این امر جذابیت محصولات این قاره را در برابر تولیدات متکی به زغالسنگِ آسیای شرقی دوچندان میکند.
فرصتهای پیشرو برای صنایع معدنی ایران
کارشناسان معتقدند با توجه به بازه زمانی حداقل یکساله برای بازسازی تاسیسات آسیبدیده در خلیج فارس، پنجره قیمتی ایجاد شده در بازار جهانی به سرعت بسته نخواهد شد. این وضعیت فرصت بینظیری را برای سازمانهای توسعهای ایران همچون ایمیدرو و شرکتهای بزرگی نظیر ایرالکو فراهم میکند تا از طریق دیپلماسی فعال معدنی و حضور در پروژههای استخراج و فرآوری در غرب و شرق آفریقا، سهم خود را در بازار جهانی این فلز استراتژیک تثبیت کنند.
انتهای پیام/
