به گزارش افق فلزات؛ در سالهای اخیر، سرمایهگذاران معدنی به سمت توسعه پسماند حرکت کردهاند. رشد قیمت فلزات، افت عیار ذخایر و محدودیت منابع، بهرهبرداری از ضایعات معدنی را به گزینهای اقتصادی تبدیل کرده است. سالها باطلههای معدنی بهعنوان پسماندی کمارزش در حاشیه معادن انباشته میشدند، اما رشد قیمت جهانی فلزات، افزایش نرخ ارز و پیشرفت فناوریهای فرآوری، معادلات اقتصادی این دپوها را تغییر داده است.
در شرایطی که افت عیار ذخایر معدنی و محدودیت منابع آب، هزینه تولید را افزایش داده، بازیابی فلزات از باطلهها به یکی از گزینههای جدی برای ارتقای بهرهوری، کاهش آثار زیستمحیطی و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی تبدیل شده است؛ هرچند ابهامهای حقوقی، ضعف فناوری و نبود سیاستگذاری منسجم همچنان از مهمترین موانع توسعه این ظرفیت به شمار میرود.
افزایش قیمت فلزات و تغییر در معادلات اقتصادی
در عصر کنونی با توجه به افت عیار ذخایر معدنی مورد استحصال و همچنین به علت روند رو به رشد تقاضای جهانی برای مواد معدنی، ﺑﻬﺮهﺑﺮدارى از ﺑﺎﻃﻠﻪﻫﺎ ﺑﻪﻋﻨﻮان یک ﻣﻨﺒﻊ اﻗﺘﺼﺎدى، ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در این میان وجود عناصر نادر خاکی در بخشی از این باطلههای معدنی وجود دارد که اهمیت استحصال دوباره آنها را بیشتر میکند. علاوه بر موارد یادشده، مصرف آب در واحدهای فرآوری مواد معدنی بالا است.
در این میان با بروز بحران کمآبی در کشور و شدت گرفتن آن در سالهای اخیر، مساله بازیابی باطلهها بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در نشریه نتایج آمارگیری از ویژگیهای محیط زیستی معادن در حال بهرهبرداری کشور که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده، درصد سرمایهگذاری معادن در حال بهرهبرداری در بخشهای مختلف محیط زیست به تفکیک فعالیت بیان شده است.
بررسی این آمار حکایت از آن دارد که درصد سرمایهگذاری در بخش پسماند از سال۱۴۰۲، بهطور ناگهانی رشد قابلتوجهی داشته است. درصد سرمایهگذاری معادن در حال بهرهبرداری در بخش پسماند در سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به ترتیب برابر ۸.۵ و ۵.۶درصد بوده است. این رقم در سال۱۴۰۲ به ۲۵.۶درصد افزایش یافته است. در همینحال میزان سرمایه در این بخش در سال۱۴۰۳ به ۶۳.۳درصد افزایش یافته است.
بر این اساس، ترکیب سرمایهگذاریهای زیستمحیطی بخش معدن در سالهای اخیر دستخوش تغییر شده و سرمایهگذاری در حوزه پسماندها رشد چشمگیری را تجربه کرده است. مساله ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﺎﻃﻠﻪﻫﺎى ﻣﻌﺪنی در ﻛﺸﻮر از دو ﻣﻨﻈﺮ ﺑﻬﺮهﺑﺮدارى از ﺑﺎﻃﻠﻪﻫﺎى ﻣﻌﺪنی و ﺑﺎزﻳﺎبی آب ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﺎﻃﻠﻪﻫﺎ، ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ است.
سالها دپوی باطلههای معدنی در حاشیه معادن، بهعنوان هزینهای اجتنابناپذیر در فرآیند تولید نگهداری میشدند؛ موادی که بهدلیل عیار پایین فلزات موجود در آنها، ارزش اقتصادی چندانی نداشتند. اما اکنون تغییر شرایط بازار جهانی، رشد قیمت فلزات و افزایش نرخ ارز، نگاه فعالان معدنی به این ذخایر خاموش را تغییر داده است. باطلههای معدنی به تدریج از یک پسماند پرهزینه به منبعی برای استحصال دوباره فلزات تبدیل شدهاند با وجود روند روزافزون اهمیتبخشی به فرآیند بازیابی باطلههای معدنی، چالشهایی در این مسیر وجود دارد که در طول سالهای گذشته مانع توسعه بهرهبرداری از ظرفیتهای این بخش شده است.
ﻧﺒﻮد راﻫﺒﺮد ﻣﺸﺨﺺ ازﺳﻮى ﻧﻬﺎدﻫﺎى ﺳﻴﺎﺳﺘﮕﺬار برای بهرهمندی از این ظرفیتهای معدنی، ﺛﺒﺖ ﻧﺸﺪن ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻫﻤﺮاه در ﮔﻮاهی ﻛﺸﻒ ﻣﻌﺎدن، اﺑﻬﺎم در مالکیت باطلهها بهخصوص در شرایطی که سالها از دپوی آنها گذشته است، نبود ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮقی ﺷﻔﺎف ﺑﺮاى اﺧﺬ ﺣﻘﻮق دولتی از ﻛﺎﻧﻪﻫﺎى ﻫﻤﺮاه، فقدان اطلاعات در بخش معدن، ضعف در فناوریهای مورد استفاده در کشور با هدف بازیابی مجدد این ذخایر از مهمترین موانع بهرهمندی صحیح و کارآمد از ذخایر مورد بحث هستند. بدون تردید بهرهمندی دوباره از باطلههای معدنی میتواند ضمن کاهش آثار محیط زیستی دپوی پسماندها در گذر زمان، به بهبود بهرهوری منابع و تحقق اهداف بلندمدت توسعه پایدار در کشور کمک کند.
انتهای پیام/
