به گزارش افق فلزات؛ سفر دولتی شی جین‌پینگ به واشنگتن با توافق تعرفه‌ای ۳۰ میلیارد دلاری در هر جهت پایان یافت، اما مسئله‌ای که برای معدن‌کاران و صنایع پایین‌دستی از همه مهم‌تر است، یعنی جریان پایدار عناصر نادر خاکی، همچنان در حد «تلاش مشترک» باقی مانده است.
شی از ۲۳ سپتامبر برای نخستین سفر دولتی خود به آمریکا در ۱۱ سال گذشته وارد این کشور شد. در پایان این نشست سه‌روزه، دو کشور بر کاهش تعرفه برای ۳۰ میلیارد دلار کالا در هر جهت توافق کردند. اما بر اساس متن آمریکایی، این ۳۰ میلیارد دلار «توصیه‌های» یک هیئت مشترک است و تعرفه‌ها هنوز عملاً تغییر نکرده‌اند.
درباره مواد معدنی، بیانیه کاخ سفید تنها می‌گوید دو طرف به کار روی نگرانی‌های آمریکا درباره کمبود عرضه عناصر نادر خاکی و سایر مواد معدنی حیاتی ادامه می‌دهند تا سطح محموله‌ها به حد مناسب بازگردد. روایت پکن هم از این جهت متفاوت است: چین هشت دستاورد را برشمرد، ولی خرید زغال‌سنگ و عناصر نادر خاکی را که کاخ سفید ذکر کرده بود، نیاورد.
تمدید آتش‌بس و بی‌اعتمادی
آتش‌بس یک‌ساله بوسان که اجرای کنترل‌های صادراتی ۹ اکتبر ۲۰۲۵ چین را معلق کرده بود تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعتبار داشت. به گزارش ان‌پی‌آر، پیشنهاد پکن برای تمدید آن تا پایان دوره ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ به دلیل بی‌اعتمادی متقابل به نتیجه نرسید. بر اساس گزارش گروه شما، تمدید فعلی دوماهه و تا ۱۰ ژانویه است. این همان «دوره سنجش پایبندی» است که گریر از آن یاد کرده است.
شکاف میان تعهد و عرضه
چین در ماه مه اعلام کرد درباره نگرانی‌های «معقول» آمریکا همکاری می‌کند، اما محدودیت‌های خود را قانونی می‌داند. داده‌های گمرکی چین نشان می‌دهد صادرات ایتریوم به آمریکا از میانگین حدود ۳۰ تن در ماه پیش از اعمال کنترل‌ها به حدود ۸ تن در ماه رسیده است.
مجوزدهی مربوط به هفت عنصر نادر خاکی سنگین که از آوریل ۲۰۲۵ اعمال شد، هرگز معلق نشد. تعلیق ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ هم فقط بسته اکتبر ۲۰۲۵ را شامل می‌شود. ساختار کلی کنترل‌های صادراتی چین دست‌نخورده مانده است و کنترل‌های ۲۰۲۵ بر تنگستن، تلوریم، بیسموت، مولیبدن و ایندیم همچنان برقرار است.
هدف‌گیری تولیدکنندگان غیرچینی
در ۲۲ ژوئن، چین شرکت‌های ام‌پی متریالز و یواس‌ای رر ارث را در فهرست کنترل صادراتی قرار داد. بلومبرگ این اقدام را عمدتاً نمادین توصیف کرد، چون این دو شرکت می‌گویند تجهیزات و مواد وارداتی از چین را تا حد زیادی قطع کرده‌اند. با این حال، پیام آن برای سرمایه‌گذاران معدنی روشن است. به نوشته یک تحلیل صنعتی، این اقدام نشان می‌دهد چرا معدن، فرآوری و ظرفیت تولید آهنربا خارج از چین به محور مرحله بعدی رقابت آمریکا و چین تبدیل شده است.
وابستگی ساختاری
طبق آمار وزارت بازرگانی آمریکا، چین نزدیک به ۶۰ درصد استخراج، بیش از ۸۵ درصد ظرفیت فرآوری و بیش از ۹۰ درصد تولید آهنرباهای دائمی جهان را در اختیار دارد. معدن ماونتین پس کالیفرنیا هنوز تنها معدن فعال و واحد تولید اکسید عناصر نادر خاکی در آمریکاست. در پاسخ، واشنگتن سرمایه‌گذاری دولتی را افزایش داده است؛ برای نمونه وزارت دفاع آمریکا قصد دارد ۴۹ درصد از یک پالایشگاه جدید عناصر نادر خاکی در عربستان را تأمین مالی کند. شریک این طرح ام‌پی متریالز و شرکت معدن عربستان (معادن) است.
ارزیابی تحلیلگران
منتقدان دستاوردهای سفر را محدود می‌دانند. به نوشته یک رسانه آمریکایی، تعرفه‌ها پیش از سفر هم به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته بود و توافق جدید به‌طور متوسط حدود ۲ درصد از تعرفه کالاهای وارداتی چین می‌کاهد. همان گزارش به یک میزگرد سیسیاس اشاره می‌کند که نتایج سفر را بیشتر تشریفات دانسته است تا دستاورد واقعی. به گفته گریر، آمریکا و چین در حال تشکیل سازوکاری به نام «هیئت تجارت» هستند تا مشخص کند چه کالاهایی را می‌توان بدون عبور از خطوط قرمز امنیت ملی مبادله کرد.
پیامدها برای بخش معدن
ریسک سیاسی در قیمت‌گذاری: تا ۱۰ ژانویه و بعد از آن، مهلت‌های کوتاه تمدید، نوسان قیمت و عدم قطعیت عرضه را تداوم می‌بخشد، به‌ویژه برای عناصر سنگین مانند ایتریوم و دیسپروزیم.
تقویت زنجیره‌های موازی: پروژه‌های استخراج و فرآوری در آمریکا، استرالیا، کانادا، برزیل و خاورمیانه از حمایت دولتی بیشتری برخوردار می‌شوند. اما چین همچنان می‌تواند با ابزارهای مجوزدهی فشار وارد کند.
حساسیت به مالکیت و فناوری: قوانین فراسرزمینی چین درباره محصولات دارای مواد یا فناوری چینی، حتی با تعلیق، تهدیدی بالقوه برای تولیدکنندگان آهنربا و خودرو در اروپا، ژاپن و کره است.
انتهای پیام/
